Ukraina

Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo, które leży w Europie Wschodniej, od strony północy graniczy z Białorusią, od strony zachodniej z Węgrami, Słowacją oraz Polską. Od strony południowej Ukraina graniczy z Morzem Czarnym, Mołdawią oraz Rumunią, a z Rosją od strony wschodniej. Ukraina należy do takich ogranizacji międzynarodowych jak: Organizacja Państw Morza Czarnego. Wspólnota Niepodległych Państw, OBWE, GUAM, Ukraina jest również członkiem oraz założycielem ONZ.

W czasach ZSRR Ukraina (czyli Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, w skrócie USRR) to była zaraz po Rosji największa republika pod względem ludności, a od roku 1991 jest państwem samodzielnym. W czasach obecnych Ukrainę uważa się za lokalne mocarstwo, które dzięki swojemu dobremu położeniu pomiędzy Rosją a Unią Europejską ma mocne argumenty w ilościach tranzytowanych przez jej terytorium surowców (ropy i gazu) co skrzętnie jest wykorzystywane do kształtowania polityki w państwach w obrębie Wspólnoty Niepodległych Państw i Unii Europejskiej. 

Ustrój polityczny na Ukrainie

W 1991 roku Ukraina proklamowała niepodległość i od tego czasu jest republiką parlamentarną. Wspólnota Niepodległych Państw została utworzona 8 grudnia 1991 wraz z Federacją Rosyjską i Białorusią. Według konstytucji z 1996 roku, która została uchwalona przez Radę Najwyższą, głową państwa jest prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym, a jego kadencja trwa 5 lat; z kolei najwyższym organem władzy państwowej jest jednoizbowy parlament – Rada Najwyższa Ukrainy,  której skład to 450 deputowanych, którzy są wybierani w wyborach powszechnych na 5 lat (od 2006 roku, wcześniej kadencja trwała 4 lata); organem władzy wykonawczej jest rząd (Gabinet Ministrów), na którego czele stoi premier, powoływany jest przez Radę Najwyższą, poprzez wniosek prezydenta. Według konstytucji rząd jest podporządkowany bezpośrednio prezydentowi. Od 1 stycznia 2006, weszła poprawka do Konstytucji Ukrainy, przez co system polityczny kraju stał się podobny do polskiego. 

Scena polityczna w Ukrainie

Proces kształtowania się sceny partyjnej na Ukrainie można podzielić na kilka etapów:

- etap strukturyzacji – to etap, który rozpoczął się wyborami, które odbyły się 27 marca 1994 r. Przeprowadzone zostały według ordynacji większościowej, ordynacja ta nie sprzyjała tworzeniu stabilnej sceny politycznej;

- etap wielopartyjności – w tym etapie najważniejsze są dwa wydarzenia. Pierwszym z nich to przyjęcie w październiku 1989 r. przez Radę Najwyższą decyzji o bezpośrednich wyborach do rad wszystkich najwyższych szczebli. Drugim to zatwierdzenie przez Ukrainę 24 sierpnia 1991 r. niepodległości. Zdemokratyzowana ordynacja wyborcza otworzyła wtedy drzwi dla opozycji  i możliwe stało się  legalne przejęcie władzy;

- etap postkomunistyczny – to okres od ogłoszenia niepodległości do pierwszych wolnych wyborów w roku 1994. Cechuje go przede wszystkim kryzys tworzącego się systemu partyjnego spowodowany delegalizacją Komunistycznej Partii Ukrainy. Jej likwidacja spowodowała chaos, gdyż zniknął głęboki podział na komunistów i opozycję. Etap ten wyróżnił się także powstaniem znacznej ilości nowych partii. Chociaż partii politycznych było kilkadziesiąt, to żadna z nich nie miała ani poziomu liczebności, umożliwiającego utworzenie skutecznych organizacji partyjnych w terenie, ani poziomu popularności, umożliwiającego chociaż połowie potencjalnych wyborców znać partie i rozróżniać je między sobą, ani poziomu wpływu, pozwalającego frakcjom w parlamencie lub w lokalnych organach przedstawicielskich wpływać na tworzenie rządu lub struktur wykonawczych w terenie;

- etap przedpartyjny – obejmuje lata funkcjonowania ZSRR. Jest to okres, w którym pojawiły się pierwsze inicjatywy społeczne o charakterze demokratycznym. Rok 1987 przyniósł protesty w gronie ukraińskiej inteligencji. Domagano się m.in. obowiązkowego nauczania języka ukraińskiego w szkołach i protestowano przeciwko zrusyfikowanym nazwom miejscowości. Etap ten charakteryzuje się powstaniem wielu formalnych proreformatorskich organizacji i stowarzyszeń, a także utworzeniem Ruchu na Rzecz Przebudowy, który był najpopularniejszą i najsilniejszą organizacją opozycyjną, gromadzącą bardzo szerokie spektrum ideowe.